In Bulawayo, Zimbabwe, gaat jaarlijks een grote hoeveelheid fruit en groente verloren. Sukoluhle Ndebele besloot daar iets aan te doen en startte haar eigen onderneming. Met een innovatieve aanpak combineert ze traditionele conserveringsmethoden met moderne technieken om voedselverspilling tegen te gaan én economische kansen te creëren.
Sukoluhle richtte USIKO op, wat in het Zoeloe verwijst naar cultuur en traditie. Met haar onderneming verwerkt ze overtollig fruit zoals mango’s, bananen, ananassen en sinaasappels door ze te drogen. Daarbij maakt ze gebruik van een combinatie van traditionele Afrikaanse droogtechnieken, zoals zongedroogd fruit, en moderne apparatuur en verpakkingsmethoden.
Deze relatief eenvoudige en betaalbare methode verlengt de houdbaarheid van vers fruit aanzienlijk. Waar fruit normaal gesproken binnen enkele dagen bederft, kan het na drogen maandenlang worden bewaard. Vooral tijdens oogstpieken biedt dit een oplossing voor grote overschotten die anders verloren zouden gaan.
Minder verspilling, minder uitstoot
Het initiatief levert niet alleen economische voordelen op, maar draagt ook bij aan een duurzamere voedselketen. Door voedselverspilling te verminderen, wordt ook de uitstoot van broeikasgassen beperkt die ontstaat wanneer fruit en groenten wegrotten. Op die manier heeft de onderneming een positieve impact op zowel het milieu als de lokale economie.
“Het laat zien dat traditionele kennis nog altijd waardevol is bij het oplossen van moderne uitdagingen”, legt ze uit. Tegelijkertijd bewijst ze dat duurzame innovatie hand in hand kan gaan met cultureel erfgoed.
Van training naar succesvolle onderneming
Het idee voor USIKO ontstond toen Sukoluhle deelnam aan een training mogelijk gemaakt door Hivos. “Daar ontwikkelde ik de kennis en vaardigheden om een onderneming op te zetten en voedselverspilling op een vernieuwende manier aan te pakken”, vertelt ze.
Haar inzet bleef niet onopgemerkt: voor haar bijdrage aan duurzame voedselverwerking en ondernemerschap ontving Sukoluhle in 2025 de onderscheiding “Leading Woman in Value Addition and Processing” tijdens de Urban Futures Agriwomen Connect Awards. Deze benoeming hielp om haar onderneming een extra boost te geven.
Inspiratie voor een nieuwe generatie ondernemers
Met haar bedrijf zet Sukoluhle voedselverspilling om in een kans. USIKO laat zien hoe groene ondernemingen niet alleen milieuproblemen kunnen aanpakken, maar ook bewustwording creëren binnen gemeenschappen. Voedsel dat wordt verspild, betekent immers ook verloren inkomsten, verloren voedingswaarde en verloren arbeid.
Haar verhaal is een voorbeeld van hoe ondernemerschap, duurzaamheid en lokale samen kunnen bijdragen aan een betere toekomst. Daarmee inspireert zij een nieuwe generatie ondernemers om maatschappelijke uitdagingen om te zetten in innovatieve oplossingen.
Samen met jongeren steden verduurzamen
In tien steden in vijf landen (Colombia, Ecuador, Indonesië, Zambia, Zimbabwe) werken we samen met jongeren aan een klimaatbestendige toekomst van hun stad. We richten ons daarbij met name op voedselsystemen: die hebben een enorme impact op de klimaatcrisis, maar bieden tegelijkertijd kansen voor effectieve klimaatactie en duurzame economische ontwikkeling. Sukoluhle is een van de jongeren met wie wij samenwerken in Bulawayo, Zimbabwe.
