Mateo groeide als transgender man op in Bolivia, waar de wet zijn identiteit niet erkende. Een simpel identiteitsbewijs veranderde daardoor in een dagelijkse bron van angst, vernedering en uitsluiting. Om te ontsnappen aan pesterijen en discriminatie vluchtte hij naar Argentinië en vond hij zijn roeping als mensenrechtenactivist.
Ontmoet de verdedigers
Ontmoet de verdedigers is een serie waarin we inspirerende mensenrechtenactivisten uitlichten die door Hivos worden ondersteund. Dit werk heeft jouw steun hard nodig. Met jouw bijdrage help je levens beschermen en de wereldwijde mensenrechtenbeweging versterken.
Ik werd soms geweigerd omdat mensen dachten dat het identiteitsbewijs niet van mij was.
Vijf jaar vechten voor erkenning
Terwijl Mateo in Argentinië woonde zette zijn moeder de rechtzaak in Bolivia voort. Zijn vader, een advocaat, had moeite met Mateo’s transitie. Dit veranderde toen hij hem opzocht in Argentinië en zag hoe gelukkig hij was met zijn transitie. Zijn vader besloot daarna de rechtszaak zelf te leiden.
Na jaren wachten werd Mateo opgeroepen om naar Bolivia te komen en de rechter te ontmoeten voor de laatste uitspraak. Toen de rechter hem ontmoette snapte ze direct de realiteit van de situatie. “De rechter zag dat, na vier jaar hormoontherapie, mijn leven heel moeilijk zou worden als mijn documenten zouden blijven tegenspreken wie ik ben,” zegt Mateo.
De rechter had ook een persoonlijke reden. Haar eigen zoon had een medische aandoening die zijn hormoonproductie aantast. Hierdoor ervoer haar zoon ook pesterijen, geweld en discriminatie. “Ik had ontzettend veel geluk dat ik haar als rechter had, 99 procent van deze jarenlange rechtszaken worden namelijk verworpen”, zegt Mateo.
Pas na vijf jaar kon Mateo zijn identiteitsbewijs aanpassen. “Ik zeg altijd dat ik 16 jaar oud ben, omdat ik echt begon met leven toen mijn land mij wettelijk erkende.”
Strijden voor een genderwet
Mateo keerde terug naar Bolivia en besloot om te scholen naar rechten. Hij wilde voorkomen dat anderen dezelfde vernederende en langdurige juridische procedures moesten doorlopen. Samen met andere activisten zette hij zich in voor een nieuwe genderidentiteitswet. En met succes.
Drie jaar later voerde Bolivia wetgeving in die transgenderpersonen de mogelijkheid geeft hun naam, genderregistratie en foto officieel aan te passen, zonder jarenlange rechtszaken.
De volgende stap: gelijke huwelijksrechten
Na deze overwinning beloofde Mateo door te gaan tot Bolivia huwelijksgelijkheid kent. De strijd voor een homohuwelijk is namelijk nauw verbonden met de strijd voor genderidentiteit. “De genderidentiteitswet kan alleen worden toegepast als je ongehuwd bent, anders kan deze het homohuwelijk mogelijk maken. En die wordt niet expliciet erkend in onze grondwet.”
Met zijn organisatie IGUAL ondersteunt Mateo LHBTIQ+ personen met gratis juridische hulp en strijdt hij voor gelijke rechten in Bolivia. In 2026 behaalde zijn organisatie een historische overwinning: na een juridische strijd van vier jaar werd het eerste huwelijk tussen twee mensen van het zelfde geslacht mogelijk gemaakt.
Maar het werk is nog niet voorbij, het hoogste gerechtshof kan de uitspraak nog verwerpen. “Onze strategie is nu zoveel mogelijk koppels laten trouwen zodat het moeilijker wordt om deze uitspraken terug te draaien.”
Verandering begint bij moedige mensen
Hivos stond naast Mateo, zowel bij de genderidentiteitswet en de strijd voor huwelijksgelijkheid. “Hivos ondersteunde financieel, met organiseren en het bouwen van een netwerk en door middel van lobby en advocacy.
Mateo denkt dat er een kleine kans is dat Bolivia binnenkort het huwelijk openstelt voor alle seksualiteiten. Maar hij blijft hoopvol en vastberaden voor de toekomst.
“In de komende jaren moeten we veranderingen gaan zien in het schoolsysteem. De wet aanpassen is niet per se een manier om een mindset te veranderen. Dat kan alleen door educatie over diversiteit en gelijkheid.”
