Aan: De Minister van Buitenlandse Zaken, De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, De Voorzitter, leden van de Tweede Kamer en de woordvoerders Buitenlandse Zaken Tweede Kamer
Wij, vertegenwoordigers van het Nederlandse bedrijfsleven, het maatschappelijk middenveld en organisaties en individuen verbonden met Zimbabwe, roepen de Nederlandse regering en de Tweede Kamer op het besluit om de Nederlandse ambassade in Harare te sluiten te heroverwegen.
Sluiting zou de Nederlandse invloed in de regio verminderen, economische en consulaire belangen schaden en de voortgang van het compensatiedossier van onteigende Nederlandse boeren kunnen bemoeilijken. Dit besluit komt bovendien op een moment waarop Zimbabwe geopolitiek en economisch aan belang wint en internationale hernieuwde betrokkenheid zoekt.
Het besluit staat ook op gespannen voet met de ambities van de Nederlandse Afrikastrategie (2023-2032) en met het recente advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) over het Nederlandse postennetwerk, waarin wordt gewaarschuwd voor de gevolgen van het sluiten van ambassades.
1 Zimbabwe wordt geopolitiek en strategisch belangrijker
Het bieden van tegenwicht aan de groeiende invloed van onder meer China en Rusland is een belangrijk uitgangspunt van de Afrikastrategie en het bredere buitenlandse beleid. Zimbabwe speelt een invloedrijke rol in regionale politieke en economische processen. Een Nederlandse diplomatieke aanwezigheid vergroot de ruimte om ontwikkelingen direct te volgen, relaties te onderhouden en strategische belangen te behartigen.
De Afrikastrategie onderstreept bovendien het toenemende belang van kritieke grondstoffen. Zimbabwe beschikt over voorraden van rond de 40 kritieke grondstoffen, waarbij Chinese ondernemingen vaak een dominante positie hebben. Terugtrekking verkleint de Nederlandse ruimte om betrokken te blijven bij sectoren met grote geopolitieke en economische betekenis.
2 De economische kansen vragen meer Nederlandse betrokkenheid, niet minder
De handelsrelaties tussen Nederland en Zimbabwe zijn de afgelopen jaren gegroeid, onder meer in sectoren die in de Afrikastrategie als prioritair worden genoemd. Nederland is een belangrijke toegangspoort tot de Europese markt voor Zimbabwaanse landbouwproducten, en Nederlandse bedrijven zien nieuwe kansen in Zimbabwe. De ambassade ondersteunt daarnaast Nederlandse bedrijven in Zambia en Malawi.
Diplomatieke aanwezigheid helpt economische belangen te beschermen, ontwikkelingen te volgen en kansen voor Nederlandse bedrijven en financiers te signaleren en benutten.
3 Internationale hernieuwde betrokkenheid vraagt om continuïteit
De recente macro economische stabilisatie biedt perspectief op verdere hervormingen en hernieuwde internationale betrokkenheid. Vooruitgang op het gebied van schuldhoudbaarheid kan op termijn de weg vrijmaken voor samenwerking met internationale financiële instellingen en nieuwe investeringen.
Die uitkomst is niet gegarandeerd, maar juist in een onzekere transitie zijn directe kennis, relaties en diplomatieke invloed van belang.
De Nederlandse ambassade draagt aan dit proces bij, onder meer als covoorzitter van een commissie over landhervorming. Deze rol helpt Nederland betrokken te blijven bij hervormingen en ondersteunt het behoud van toegang voor Nederlandse bedrijven, financiers en maatschappelijke organisaties.
4 Het compensatiedossier van Nederlandse boeren verdient een zorgvuldige afronding
Na een impasse van 25 jaar is Zimbabwe begonnen met het betalen van schadevergoedingen aan Nederlandse boeren van wie de boerderijen werden onteigend. De structurele diplomatieke inzet van de ambassade en haar rol in het bredere proces rond landhervorming hebben aan deze voortgang bijgedragen. Het besluit om de ambassade te sluiten heeft juist voor dit proces een ongelukkige timing en heeft geleid tot onrust onder de Nederlandse boeren. Voortgaand contact met de Zimbabwaanse autoriteiten blijft nodig om de uitvoering te volgen en het dossier zorgvuldig af te ronden.
5 Mensenrechten, maatschappelijke ruimte en langdurig opgebouwde relaties staan op het spel
Via ontwikkelingssamenwerking heeft de ambassade in de afgelopen decennia sterke relaties opgebouwd met het Zimbabwaanse maatschappelijk middenveld en andere relevante actoren. Nederland heeft ruimte geboden voor dialoog, zichtbaarheid en solidariteit met mensenrechtenverdedigers, waaronder LGBT+-activisten die in Zimbabwe onder grote druk werken. Bescherming van hun rechten en ruimte is bovendien een belangrijk uitgangspunt van het Nederlandse buitenlandse beleid. Sluiting dreigt het opgebouwde vertrouwen en de toegang tot belangrijke gesprekspartners te verzwakken. Eenmaal verloren zi jn deze relaties moeilijk opnieuw op te bouwen.
6 Consulaire en regionale dienstverlening blijft noodzakelijk
De ambassade in Harare vervult een belangrijke consulaire functie voor Nederlanders in Zimbabwe en ondersteunt daarnaast de economische dienstverlening in Zambia en Malawi. Dienstverlening vanuit een verder weg gelegen post zou minder direct en toegankelijk zijn, vooral in noodsituaties.
Behoud de Nederlandse diplomatieke aanwezigheid in Zimbabwe
Na meer dan vier decennia van diplomatieke aanwezigheid beschikt Nederland in Zimbabwe over waardevolle kennis, relaties en vertrouwen. Juist in een periode van geopolitieke onzekerheid, economische kansen en mogelijke hervormingen is het van belang dit strategische kapitaal te behouden.
Volgens de AIV heeft bilaterale inzet vooral meerwaarde waar Nederland langdurige diplomatieke contacten, historische en maatschappelijke banden en handelsrelaties heeft. Zimbabwe voldoet aan al deze criteria. De AIV benadrukt dat de vraag niet is waar Nederland zich terugtrekt, maar juist waar het bilaterale meerwaarde heeft.
Wij erkennen dat kostenbesparing een legitieme overweging is. Volledige sluiting is echter niet de enige mogelijkheid. Wij verzoeken de regering en de Tweede Kamer daarom het besluit te heroverwegen en praktische, financieel duurzame alternatieven te onder zoeken, zoals een kleinere diplomatieke vertegenwoordiging, een gerichtere bilaterale missie of nauwere samenwerking met andere Europese lidstaten. Daarbij verdient ook het AIV-advies over het Nederlandse postennetwerk zorgvuldige beoordeling.
Onze oproep is helder: behoud een betekenisvolle Nederlandse diplomatieke aanwezigheid in Zimbabwe.
Getekend te Harare en Den Haag, op 5 november 2026,
Hugo Knoppert, coördinator , Zimbabwe Europe Network
Tanja Lubbers, global head of programs, Hivos
Victor Steenbergen, senior country economist, World Bank
Aart Nugteren, Nederlands ondernemer in Zimbabwe
Dorien Beurskens, CEO, Young Africa International
