Colombiaanse milieubeschermers zetten verandering in
Colombia heeft het Akkoord van Escazú ondertekend, een verdrag dat burgers toegang geeft tot informatie, besluitvorming en rechtspraak rondom het milieu. Inheemse en Afro-Colombiaanse gemeenschappen hadden vaak geen toegang tot deze rechten. Nieuwe resultaten uit het rapport Weaving Governance laten zien dat daar nu verandering in komt.
Het Akkoord van Escazú is gericht op 33 landen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. Het waarborgt toegang tot milieu-informatie, inspraak bij projecten en toegang tot de rechter bij milieuschendingen. Het is het eerste verdrag ter wereld dat de rechten van milieumensenrechtenverdedigers specifiek erkent en beschermt.
Theorie in praktijk omzetten
Wetgeving heeft alleen effect als die ook in de praktijk wordt toegepast. De mensen die het meest te maken hebben met ontbossing en milieuconflicten, zijn Inheemse en Afro-Colombiaanse gemeenschappen. Echter is het juist voor deze groep moeilijk om hun rechten op te eisen. Zij lopen grote veiligheidsrisico’s en hebben te maken met ongelijkheid en discriminatie. Daarnaast is er weinig kennis over hun rechten en hoe zij die kunnen opeisen.
“Uit gesprekken met mensen in deze regio’s blijkt dat, hoewel de Colombiaanse overheid het verdrag heeft ondertekend, veel van de meest kwetsbare gemeenschappen het nog niet kennen. Dat gebrek aan kennis maakt het moeilijk om echte verandering te bereiken.”
– team Radio Nois (lokale partner)
Toegang tot informatie en rechtspraak
Die kloof begint nu kleiner te worden. Via het programma Living Forests, Strong Communities werken gemeenschappen in tien regio’s samen met maatschappelijke organisaties en overheden om Escazú in de praktijk te brengen. In de eerste zes maanden kregen meer dan 250 mensen uit gemeenschappen en ruim 80 overheidsmedewerkers training.
Gemeenschappen benoemen niet alleen de problemen, maar komen ook met oplossingen.
De eerste resultaten beginnen zichtbaar te worden. Zo is de kennis over milieurechten onder deelnemers toegenomen. De gemeenschappen benoemen niet alleen de problemen, maar komen ook met oplossingen. Denk aan snellere bescherming voor milieuverdedigers, een sterkere uitvoering van beleid op lokaal niveau en praktische tools om toegang tot informatie en rechtspraak te verbeteren. Deze oplossingen zijn gedeeld met de Colombiaanse overheid als onderdeel van de nationale plannen voor de uitvoering van Escazú.
“Voor Inheemse gemeenschappen gaat beschermen van het territorium niet alleen over milieu. Het is voor ons een spirituele en culturele verantwoordelijkheid. Het territorium maakt deel uit van wie we zijn.”
– team Asociación Pumamaki (lokale partner)
Grote uitdagingen blijven
Tegelijkertijd laat het rapport zien dat er nog grote uitdagingen zijn. De overheid grijpt vaak niet of niet op tijd in bij aangifte van mensenrechtenschendingen of natuurdelicten. Mensen die het milieu beschermen, lopen grote veiligheidsrisico’s. Gemeenschappen krijgen niet altijd op tijd duidelijke informatie. Hun invloed op besluitvorming is beperkt. Wetten bestaan, maar de uitvoering is vaak onrechtvaardig en te traag.
Verandering begint bij mensen
De ervaring in Colombia laat zien dat verandering niet alleen begint bij beleid, maar bij mensen. Als gemeenschappen hun rechten kennen en de middelen hebben om te handelen, krijgen afspraken echt betekenis in de praktijk.
Blijvende inzet is nodig heeft om beslissingen over het milieu te beïnvloeden.
Voor Hivos en haar partners is de volgende stap om dit verder uit te bouwen. Dat betekent onder meer het inzetten van digitale tools voor bosmonitoring door gemeenschappen zelf, en het versterken van de verbinding tussen lokale, voorouderlijke kennis en besluitvorming.
Het Akkoord van Escazú heeft de potentie om te veranderen hoe beslissingen over het milieu worden genomen. Dit rapport laat zien dat die verandering al in gang is gezet, maar blijvende inzet nodig heeft om door te zetten.
Hivos strijdt al jaren samen met Inheemse gemeenschappen voor de bescherming van hun rechten en leefomgeving. Dat heeft o.a. geleid tot mooie resultaten voor de inheemse Amazone-bewoners in Peru, Ecuador en Brazilië.
